LEADER_THATSIN SINAVAT / ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់


លោកថាក់ស៊ីន គឺជាអ្នកនយោបាយលេចធ្លោរជាងគេបំផុតរបស់ប្រទេសថៃក្នុងរយៈពេលជាង ២០ឆ្នាំមកនេះ ដោយរាប់ចាប់តាំងពីការជាប់ឆ្នោតក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ២០០១។ លោកកើតក្នុងត្រកូលស៊ីណាវ៉ាត់ (Shinawatra) ដែលជាការភ្ជាប់សាច់ឈាមរវាងជនជាតិចិន និងសែស្រឡាយស្ដេចថៃនៅនគរឈៀងម៉ៃ។ ក្នុងរយៈពេលជាង ២០ឆ្នាំមកនេះ មនុស្សដែលចេញពីក្រុមគ្រួសាររបស់លោកចំនួនរហូតដល់ ៤នាក់ សុទ្ធតែបានធ្លាប់អង្គុយកៅអីនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ហើយវាបានធ្វើអោយគ្រួសាររបស់លោកក្លាយជាគ្រួសារដែលធ្លាប់មានមនុស្សបានកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃច្រើននាក់ជាងត្រកូលណាៗទាំងអស់ក្នុងប្រវត្តិនយោបាយរបស់ថៃ។
លោកថាក់ស៊ីនបានកើតនៅឆ្នាំ១៩៤៩ ហើយគាត់ជាកូនកាត់ដែលមានឪពុកជាត្រកូលចិនហាក់កា (Hakka) និងម្ដាយរបស់គាត់ គឺជាប់សែស្រឡាយរាជវង្សថៃនៅនគរឡាណា នៅខេត្តឈៀងម៉ៃ។ ដោយសារគ្រួសាររបស់គាត់ជាអ្នករកស៊ី និងជាប់ពូជស្ដេចឈៀងម៉ៃនោះ គិតត្រឹមពេលលោកថាក់ស៊ីនចាប់កំណើត គ្រួសាររបស់លោក គឺជាគ្រួសារដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិលំដាប់កំពូលមួយនៅខេត្តឈៀងម៉ៃ។ តាំងពីឆ្នាំ១៩៣៨មកម្ល៉េះ ដូនតារបស់លោកបានដាក់ឈ្មោះអោយត្រកូលខ្លួនឯងថា «ស៊ីណាវ៉ាត់ (Shinawatra)»។
ក្រៅពីរឿងរកស៊ីរហូតក្លាយជាអ្នកមានបំផុតមួយនៅឈៀងម៉ៃ លោកថាក់ស៊ីនមិនមែនជាមនុស្សដំបូងនៃត្រកូលរបស់គាត់ ដែលបានហក់ចូលនយោបាយនោះទេ។ ឪពុករបស់លោកថាក់ស៊ីន គឺលោកឡឺត ស៊ីណាវ៉ាត់ (Lert Shinawatra / เลิศ ชินวัตร) បានហក់ចូលឆាកនយោបាយមុនគេ ដោយបានក្លាយជាតំណាងរាស្ត្រថ្នាក់ជាតិប្រចាំខេត្តឈៀងម៉ៃនៅឆ្នាំ១៩៦៩។ ក្រោយជាប់ឆ្នោតបាន ២អណត្តិ ឪពុករបស់លោកថាក់ស៊ីនក៏ឈប់ធ្វើនយោបាយនៅឆ្នាំ១៩៧៦។ បន្ទាប់មក ពូរបស់លោកថាក់ស៊ីនក៏ហក់ចូលឆាកនយោបាយបន្ត រួចជាប់ឆ្នោតជាតំណាងរាស្ត្រប្រចាំខេត្តឈៀងម៉ៃដែរ ហើយក៏បន្តក្លាយជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងដឹកជញ្ជូននៅទសវត្សរ៍ទី៨០។
ចំណែកលោកថាក់ស៊ីនវិញ ដំបូងឡើយ គឺលោកចាប់ផ្ដើមដោយធ្វើប៉ូលីស។ ក្រោយពីវិលត្រឡប់មកពីរៀនផ្នែកឧក្រិដ្ឋកម្មនៅអាមេរិកវិញ លោកបានបង្កើតក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទមួយយ៉ាងជោគជ័យក្រៃលែងនៅឆ្នាំ១៩៨៧។ នេះជាមូលហេតុដែលទ្រព្យសម្បត្តិរបស់លោកបានកើនឡើងមហាសាល រហូតក្លាយជាមហាសេដ្ឋីមានបំផុតមួយនៅស្រុកថៃ។
នៅឆ្នាំ១៩៩៨ លោកថាក់ស៊ីនបានបង្កើតគណបក្សថៃរ៉ាក់ថៃ ហើយបានឈ្នះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០០១ បន្ទាប់ពីបានឈ្នះគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (พรรคประชาธิปไตย) ដែលជាគណបក្សចាស់ជាងគេបំផុតក្នុងនយោបាយរបស់ថៃ។ នេះមានន័យថា ប្រជាប្រិយរបស់លោកថាក់ស៊ីន និងគណបក្សថៃរ៉ាក់ថៃមានទំហំធំធេងមិនធម្មតាឡើយ។ លោកថាក់ស៊ីនមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង ជាពិសេសក្នុងចំណោមអ្នកក្រីក្រ ដែលរស់នៅភាគខាងជើង និងភាគឥសាននៃប្រទេស ដែលពួកគេពេញចិត្តចំពោះគោលនយោបាយបន្ធូរបន្ថយបំណុល និងការព្យាបាលសុខភាពចំណាយតិចសម្រាប់អ្នកក្រីក្រ។ ហើយប្រជាជនក៏ពេញចិត្តចំពោះការពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការលើកស្ទួយអ្នករកស៊ីតូចតាច និងអ្នកមធ្យម។
តែលោកថាក់ស៊ីនមិនមែនមានប្រជាប្រិយគ្រប់រឿងទេ។ ការតែងតាំងបងប្អូនជីដូនមួយរបស់គាត់ គឺលោកឧត្តមសេនីយ៍ ឆៃយ៉ាសិទ្ធិ ស៊ីណាវ៉ាត់ (ชัยสิทธิ์ ชินวัตร / Chaiyasit Shinawatra) អោយឡើងតំណែងជាបន្តបន្ទាប់រហូតបានធ្វើជាអគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពថៃនៅឆ្នាំ២០០៣នោះ លោកថាក់ស៊ីនត្រូវរងពាក្យរិះគន់ថា ជាមនុស្សប្រកាន់បក្សពួក។ ក្រៅពីឧត្តមសេនីយ៍ឆៃយ៉ាសិទ្ធិ និងប្អូនប្រុសរបស់គាត់ គឺឧត្តមសេនីយ៍ អ៊ូថៃ ស៊ីណាវ៉ាត់ ដែលទទួលបានតំណែងសំខាន់ៗក្នុងជួរទ័ពនោះ ប្អូនស្រីរបស់ផ្ទាល់របស់លោកថាក់ស៊ីន គឺអ្នកស្រីយ៉ៅវ៉ាផា ស៊ីណាវ៉ាត់ (Yaowapa Shinawatra) និងអ្នកស្រីយ៉ៅវ៉ារេត ស៊ីណាវ៉ាត់ (Yaowares Shinawatra) ក៏ទទួលបានតំណែងសំខាន់ៗដែរ ដូចជាទីប្រឹក្សាលោកថាក់ស៊ីនខ្លួនឯង ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។
ក្រៅពីរឿងតែងតាំងសាច់ញាតិ នយោបាយខ្លះទៀតរបស់លោកថាក់ស៊ីនក៏មានភាពចម្រូងចម្រាសដែរ ដូចជា សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀន ដែលបានសម្លាប់មនុស្សរហូតដល់ ២៥០០នាក់ និងវិធីប្រើកណ្ដាប់ដៃដែកដើម្បីដោះស្រាយការបះបោរនៅខេត្តភាគខាងត្បូងថៃ ដែលទីនោះសម្បូរទៅដោយប្រជាជនមូស្លីមរស់នៅ។ តែលោកថាក់ស៊ីនឆ្លងផុតបញ្ហារហូត ហើយគ្មានរង្គោះរង្គើដល់មូលដ្ឋានគាំទ្ររបស់លោកទេ។
នៅឆ្នាំ២០០៥ លោកថាក់ស៊ីនបានជាប់ឆ្នោតជាថ្មី ដោយបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ ដែលបានកាន់អំណាចពេញអណត្តិ។ តែអ្វីដែលធ្វើអោយលោកធ្លាក់ពីអំណាច គឺនៅដើមឆ្នាំ២០០៦ គ្រួសាររបស់លោកបានលក់ភាគហ៊ុនក្នុងក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ Shin Corporation អោយអ្នកវិនិយោគសាំងកាពួរ ដោយបានទឹកប្រាក់ជិត ២ពាន់លានដុល្លា ដោយមិនហត់បង់ពន្ធមួយសេនទេ។ រឿងនេះធ្វើអោយពួកចលនាអាវលឿងខឹងសម្បារ រួចនាំគ្នាធ្វើបាតុកម្ម។ នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០០៦ លោកថាក់ស៊ីនបបួលគូប្រកួតនយោបាយរបស់លោកមកបោះឆ្នោតជាថ្មី ដើម្បីបញ្ជាក់ប្រជាប្រិយភាព និងដើម្បីអោយអ្នកប្រឆាំងបិទមាត់ តែបក្សប្រឆាំងធំៗប្រកែកមិនចូលរួម។ ស្ថានការណ៍នយោបាយថៃកាន់តែស្រពេចស្រពិល ហើយនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៦ យោធាថៃក៏ធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់លោកថាក់ស៊ីន ពេលគាត់កំពុងមានវត្តមាននៅបរទេស។
លោកថាក់ស៊ីនក៏រស់នៅអង់គ្លេស។ ថ្វីត្បិតតែគណបក្សថៃរ៉ាក់ថៃរបស់លោកត្រូវបានរំលាយនៅឆ្នាំ២០០៧ តែគណបក្សដៃជើងរបស់លោកមួយទៀត គឺគណបក្សកម្លាំងប្រជាជន (People's Power Party / พรรคพลังประชาชน) ឬផាក់ផាឡាំងប្រាឆាឈន់ បានជាប់ឆ្នោតម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ២០០៧ ហើយលោកសាម៉ាក់ ស៊ុនដារ៉ាវេត (Samak Sundaravej / สมัคร สุนทรเวช) ដែលជាមនុស្សជំនិតរបស់លោកនោះ ក៏បានឡើងកាន់អំណាច។ ពេលនោះលោកថាក់ស៊ីនបានវិលមកស្រុកថៃមួយភ្លែតគត់ ហើយដោយសាររឿងក្ដីក្ដាំនៅតុលាការ លោកថាក់ស៊ីនក៏បានចាកចេញពីស្រុកថៃនៅខែសីហា ឆ្នាំ២០០៨។
ពេលលោកសាម៉ាក់ធ្លាក់ពីអំណាចនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៨ គឺដល់វេនសមាជិកទី២ ក្នុងគ្រួសាររបស់លោកថាក់ស៊ីនម្នាក់ទៀតបានឡើងធ្វើនាយករដ្ឋមន្ត្រីដែរ នោះគឺលោកសុំចៃ វង្សសាវ៉ាត់ (Somchai Wongsawat/ สมชาย วงศ์สวัสดิ์) ដែលត្រូវជាប្អូនថ្លៃរបស់លោកថាក់ស៊ីន។ ពេលនោះ ដោយសារពួកអាវលឿងធ្វើបាតុកម្មបិទព្រលានយន្តហោះទាំង ២ របស់ក្រុងបាងកកចំនួន ១០ថ្ងៃនោះ លោកសុំចៃក៏ធ្លាក់ពីអំណាចនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨ ហើយបក្សកម្លាំងប្រជាជនក៏ត្រូវតុលាការរំលាយចោល។
នៅឆ្នាំ២០១១ គណបក្សភឿថៃ (Pheu Thai Party / พรรคเพื่อไทย) ដែលមានចំណងជាមួយលោកថាក់ស៊ីនបានឈ្នះឆ្នោត ហើយសមាជិកគ្រួសាររបស់លោកថាក់ស៊ីនទី៣ ក៏បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រី គឺអ្នកស្រីយីងឡាក់ ស៊ីណាវ៉ាត់ (Yingluck Shinawatra / ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร) ដែលត្រូវជាប្អូនស្រីពៅរបស់លោកថាក់ស៊ីន។ តែអ្នកស្រីយីងឡាក់បានកាន់អំណាចបានតែ ៣ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ហើយនៅឆ្នាំ២០១៤ យោធាថៃក៏ធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់អ្នកស្រីចេញពីអំណាច តែគណបក្សភឿថៃមិនត្រូវបានរំលាយពីបញ្ហាណាមួយទេ។ មកដល់ឆ្នាំ២០១៧ ពេលតុលាការប្រុងកាត់ក្ដី និងចេញដីកាចាប់ខ្លួននោះ អ្នកស្រីយីងឡាក់ក៏បានចាកចេញពីប្រទេសថៃ។
ចាប់តាំងពីរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ២០១៤មក យោធាថៃ និងគណបក្សដែលស្និទ្ធនឹងយោធាថៃបានកាន់កាប់ប្រទេសថៃរហូត។ មកដល់ឆ្នាំ២០២៣ គណបក្សប្រឆាំងថ្មី គឺគណបក្សដំណើរឆ្ពោះទៅមុខ (Move Forward Party / พรรคก้าวไกล) ដែលជាចលនាប្រឆាំងបានឈរជើងក្នុងនយោបាយតាំងពីឆ្នាំ២០១៨មកនោះ បានឈ្នះឆ្នោតនៅប្រទេសថៃ។ តែដោយសាររបាំងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលយោធាថៃបានសរសេរទុកនោះ គណបក្សនេះបង្កើតរដ្ឋាភិបាលមិនបានទេ។ ពេលនោះ គណបក្សភឿថៃបានផ្គួបសម្លេងជាមួយគណបក្សអភិរក្សដែលស្និទ្ធនឹងពួកយោធាមួយចំនួនទៀត ក៏អាចបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបាន។ ហើយលោកសេដ្ឋា ថាវីស៊ីន (Srettha Thavisin / เศรษฐา ทวีสิน) ដែលជាមនុស្សស្និទ្ធនឹងលោកថាស៊ីនក៏បានកាន់អំណាចជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ហើយអំណាចស្រុកថៃក៏បានរំកិលមកជិតត្រកូលស៊ីណាវ៉ាត់របស់លោកថាក់ស៊ីនជាថ្មី។ មកដល់ថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ជាថ្ងៃដែលលោកសេដ្ឋាត្រូវគេបោះឆ្នោតអោយក្លាយជានាយកនោះ លោកថាក់ស៊ីនក៏បានវិលមកកាន់ប្រទេសថៃជាលើកដំបូង ក្រោយរស់នៅក្រៅប្រទេសអស់រយៈពេល ១៥ឆ្នាំ។ ដោយសារនៅមានទោសពីអតីតកាល លោកថាក់ស៊ីនក៏ត្រូវអាជ្ញាធរថៃចាប់យកទៅតុលាការកំពូលរបស់ថៃ ហើយបន្ទាប់មក ក៏យកលោកទៅដាក់នៅកន្លែងឃុំឃាំងពិសេសមួយ។ មួយខែក្រោយមក ស្ដេចថៃក៏បានបន្ធូរបន្ថយទោសលោកថាក់ស៊ីនពីជាប់គុក ៨ឆ្នាំមកនៅសល់ ១ឆ្នាំ។ បន្ទាប់ពីនៅក្នុងការឃុំឃាំងអស់ ៦ខែ លោកថាក់ស៊ីនក៏ត្រូវបានដោះលែងនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ដោយហេតុផលថាលោកបានប្រតិបត្តិល្អ។
ស្រាប់តែមកដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ តុលាការថៃបានកាត់ក្ដីដកលោកសេដ្ឋាចេញពីអំណាច ក្រោមហេតុផលថាលោកបានរំលោភលើក្រមសីលធម៌ ដោយសារតែលោកបានតែងតាំងអ្នកនយោបាយធ្លាប់ជាប់គុកម្នាក់អោយធ្វើជារដ្ឋមន្ត្រីនៅខុទ្ទកាល័យរបស់គាត់។ នៅពេលនោះ ជាជំនួសមកវិញ គណបក្សភឿថៃក៏បានដាក់អ្នកស្រីភែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ (Paetongtarn Shinawatra / แพทองธาร ชินวัตร) ដែលជាកូនស្រីពៅរបស់លោកថាក់ស៊ីននោះ អោយកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ។ អំណាចនយោបាយកំពូលបំផុតរបស់ប្រទេសថៃក៏បានធ្លាក់ក្នុងដៃត្រកូលស៊ីណាវ៉ាត់សាជាថ្មី ហើយអ្នកស្រីភែថងថាន បានក្លាយជាសមាជិកទី៤ នៅក្នុងគ្រួសារលោកថាក់ស៊ីន ដែលបានអង្គុយកៅអីនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ។ នៅពេលនេះ លោកថាក់ស៊ីនមានសេរីភាព ខណៈកូនស្រីពៅរបស់លោកកំពុងអង្គុយកៅអីនាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់ប្រទេសថៃ ហើយគ្រួសារលោកបានក្លាយជាត្រកូលដែលមានចំនួនមនុស្សបានកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃច្រើនជាងត្រកូលណាៗទាំងអស់។